{"id":45,"date":"2025-11-08T10:45:39","date_gmt":"2025-11-08T10:45:39","guid":{"rendered":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/about\/"},"modified":"2025-11-10T20:56:47","modified_gmt":"2025-11-10T20:56:47","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/historia\/","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"45\" class=\"elementor elementor-45\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c558c30 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"c558c30\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ceb512e elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"ceb512e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<style>\n  .altzako-history {\n    font-family: system-ui, -apple-system, BlinkMacSystemFont, \"Segoe UI\", sans-serif;\n    background: #050509;\n    color: #f7f7f7;\n    padding: 0;\n    margin: 0;\n  }\n\n  .altzako-section {\n    padding: 3rem 1.5rem;\n    max-width: 1100px;\n    margin: 0 auto;\n  }\n\n  .altzako-section + .altzako-section {\n    border-top: 1px solid rgba(255,255,255,0.08);\n  }\n\n  .altzako-title {\n    font-size: 2rem;\n    margin-bottom: 1rem;\n    text-transform: uppercase;\n    letter-spacing: 0.08em;\n  }\n\n  .altzako-subtitle {\n    font-size: 1.3rem;\n    margin: 1.75rem 0 0.75rem;\n    text-transform: uppercase;\n    letter-spacing: 0.08em;\n  }\n\n  .altzako-text {\n    font-size: 1rem;\n    line-height: 1.7;\n    max-width: 900px;\n  }\n\n  .altzako-highlight {\n    color: #ffdd57;\n  }\n\n  .altzako-tag {\n    font-size: 0.8rem;\n    text-transform: uppercase;\n    letter-spacing: 0.14em;\n    color: #3fd0ff;\n    margin-bottom: 0.5rem;\n  }\n\n  .altzako-two-columns {\n    display: grid;\n    grid-template-columns: minmax(0, 1.3fr) minmax(0, 1fr);\n    gap: 2.25rem;\n    align-items: start;\n  }\n\n  .altzako-img-card {\n    border-radius: 1.2rem;\n    overflow: hidden;\n    border: 2px solid rgba(255,255,255,0.15);\n  }\n\n  .altzako-img-card img {\n    width: 100%;\n    height: auto;\n    display: block;\n  }\n\n  .altzako-img-caption {\n    font-size: 0.85rem;\n    padding: 0.75rem 1rem 0.9rem;\n    background: rgba(0,0,0,0.6);\n  }\n\n  .altzako-img-grid {\n    display: grid;\n    grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(220px, 1fr));\n    gap: 1.25rem;\n    margin-top: 1.5rem;\n  }\n\n  .altzako-note {\n    font-size: 0.9rem;\n    opacity: 0.85;\n  }\n\n  @media (max-width: 768px) {\n    .altzako-section {\n      padding: 2.25rem 1.25rem;\n    }\n    .altzako-title {\n      font-size: 1.6rem;\n    }\n    .altzako-two-columns {\n      grid-template-columns: 1fr;\n    }\n  }\n<\/style>\n\n<div class=\"altzako-history\">\n\n  <!-- QUI\u00c9NES SOMOS -->\n  <section class=\"altzako-section\" id=\"quienes-somos\">\n    <div class=\"altzako-tag\">Nor gara<\/div>\n    <h1 class=\"altzako-title\">Kaldereroen itzulera Altzara<\/h1>\n    <div class=\"altzako-two-columns\">\n      <div>\n        <p class=\"altzako-text\">\n          Besterik gabe <span class=\"altzako-highlight\">Altzako Kaldereroak<\/span>, Otxoaren Ulua Danborrada Elkarteak eta ideia bera partekatzen duten auzoko pertsona eta elkarte talde batek bultzatuta: kaldereroek Altzako kaleak bizitzaz bete ditzatela berriro.\n        <\/p>\n        <p class=\"altzako-text\">\n          Inguruko hainbat talderekin batera, jaia berreskuratzeko lanean ari gara <span class=\"altzako-highlight\">2026<\/span>tik aurrera, , Donostiako ohitura errespetatuz eta auzo osoari izaera hurbila, herrikoia eta irekia emanez.\n        <\/p>\n      <\/div>\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/images.jpeg\"\n             alt=\"Antigua comparsa de caldereros en Donostia\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Kaldereroen argazki historikoa Donostian. Tradizioak inspiratzen du konpartsa Altzara itzultzea.\n        <\/div>\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n  <!-- HISTORIA GENERAL DE LOS CALDEREROS EN DONOSTIA -->\n  <section class=\"altzako-section\" id=\"historia-donostia\">\n    <div class=\"altzako-tag\">Historia Donostian<\/div>\n    <h2 class=\"altzako-title\">Tribu nomadetatik jaio eta hiriko festara<\/h2>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      Konpartsa bihurtu baino askoz lehenago, kazolak, pertzak eta metalezko beste tresna batzuk konpontzen aritzen ziren <span class=\"altzako-highlight\">\n      familia nomada eta artisau transhumanteen pasaleku<\/span> izan zen Donostia. Haien etorrera gertakizun bat zen: musika berriak, janzteko beste modu bat eta bizitzeko beste modu bat zekartzaten, eta hiria festa bihurtu zen azkenean.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      Donostiako inauterietan kalderero konpartsa bati egindako lehen erreferentzia dokumentatua\n      <span class=\"altzako-highlight\">1828<\/span>koa da, \u201ckalderero turkoen\u201d konpartsa batekin. Hamarkada batzuk geroago, <span class=\"altzako-highlight\">1884ko otsailaren 2an<\/span>, Kandelariaren egunean, <strong>Hungariako Kaldereroen Konpartsak<\/strong>desfilatu zuen lehen aldiz,\n      <em>Uni\u00f3n Artesana<\/em> eta <em>La Fraternal elkarte herrikoiek antolatuta.<\/em>.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      Urte hartan, kaldereroak Erdialdeko eta Alde Zaharreko kaleetan ibili ziren\n      <span class=\"altzako-highlight\">Raimundo Sarriegui<\/span>ren doinuak abesten, Adolfo Combaren letrekin. 1886an errepertorioko beste pieza garrantzitsu bat gehitu zen: \u201cBegi urdin bat\u201d, Victoriano Iraolaren euskarazko letrarekin.\n    <\/p>\n\n    <div class=\"altzako-img-grid\">\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/historia-caldereros-1.jpeg\"\n             alt=\"Comparsa hist\u00f3rica de caldereros en Donostia\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Kaldereroen lehen konpartsak, Donostiako Inauteriei lotuak.\n        <\/div>\n      <\/div>\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/historia-3.jpeg\"\n             alt=\"Imagen antigua de caldereros\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Erregina eta kalderero gortea festaren ikur bilakatzen dira.\n        <\/div>\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n  <!-- ALTIBAJOS Y RECUPERACIONES -->\n  <section class=\"altzako-section\" id=\"altibajos\">\n    <div class=\"altzako-tag\">Gorabeherak eta berpiztea<\/div>\n    <h2 class=\"altzako-title\">Urte oparoak, geldialdiak eta etapa berriak<\/h2>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen erdialdean, festak <span class=\"altzako-highlight\">arrakasta handiko garaiak bizi izan zituen, eta beste une batzuetan ia erabat desagertu ziren.<\/span>Antolatzaileak, datak eta batzuetan desfilearen jarraipena bera ere aldatzen ziren, baina kaldereroen ideiak presente jarraitzen zuen hiriaren oroimenean.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      XX. mendearen hasieran, <em>Euskaldun Fedea<\/em>, <em>Sporti-Clay<\/em>, <em>Amistad Donostiarra<\/em>,\n      <em>Port Arthur<\/em> edo <em>Euskal Billera<\/em> bezalako elkarteek hartu zuten erreleboa, Inauterien barruan konpartsa antolatuz. 1923an eta 1924an, <span class=\"altzako-highlight\">Euskal Billera<\/span> eta <span class=\"altzako-highlight\">Gaztelupe<\/span>\n      -k berriz atera zituzten kaldereroak kalera, jai-egutegian presentzia indartuz.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      Hala ere, 30eko eta 40ko hamarkadek etenaldi berriak ekarri zituzten. Data aldaketak egon ziren eguraldiagatik, geldialdi denboraldiak eta zailtasun politikoak. Hala ere, 50eko hamarkadan, desfilea berreskuratu zen, kaldereroen erreginaren figura sendotu zen eta <span class=\"altzako-highlight\">hartza eta bere hezlea bezalako pertsonaiak gehitu ziren.<\/span>.\n    <\/p>\n\n    <div class=\"altzako-img-grid\">\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/historia-4.jpeg\"\n             alt=\"Reina y comparsa de caldereros\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Kaldereroen etorrera jai urbano eta herrikoi bihurtzen du hiriak.\n        <\/div>\n      <\/div>\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/historia-6.jpeg\"\n             alt=\"Comparsa de caldereros en desfile\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Gizarte herrikoi berriek tradizioa bizirik mantentzen laguntzen dute.\n        <\/div>\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n  <!-- CONSOLIDACI\u00d3N MODERNA -->\n  <section class=\"altzako-section\" id=\"consolidacion\">\n    <div class=\"altzako-tag\">XX. mendetik gaur arte<\/div>\n    <h2 class=\"altzako-title\">Konpartsa modernoa eta elkarte herrikoiak<\/h2>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      50eko hamarkadaren amaieratik aurrera eta batez ere <span class=\"altzako-highlight\">1959tik 1968ra<\/span>bitartean, jaia erregulartasun handiagoz ospatzen hasi zen.\n      <span class=\"altzako-highlight\">Otsaileko lehen larunbatean<\/span> finkatu zen behin betiko, eta\n      <em>Gaztelupe<\/em> eta <em>Gaztelubide bezalako elkarteen papera indartu zen<\/em>.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      En <span class=\"altzako-highlight\">1972<\/span>an, Kultur eta Turismo Ekintzetxeak, hainbat herri-elkarterekin eta herritar-talderekin batera, susperraldi berri bat bultzatu zuen. Geroztik, kaldereroen konpartsak hiriko hainbat auzotan eta Gipuzkoako beste hainbat herritan zabaldu ziren, izaera parte-hartzaile indartsuarekin.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      I\u00f1aki <strong>I\u00f1aki Ibero<\/strong>hamarkadatan tribu buru izandakoa, edo <strong>Tom\u00e1s Hern\u00e1ndez Mendizabal<\/strong>1884ko Hungariako Kaldereroen Konpartsa Primitiboari <em>lotuta dago,<\/em>eta oraintsuko historia horren parte dira: haurrentzako konpartsak sortu dira, erraldoiak sartu dira, zuzendaritza batzordeak berritu dira eta Sarriegiren musika mantendu da festaren ardatz gisa.\n    <\/p>\n\n    <div class=\"altzako-img-grid\">\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/historia-7.jpeg\"\n             alt=\"Comparsa moderna de caldereros\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Konpartsa berritu egiten da, baina jatorrizko musika eta espiritua mantentzen ditu.\n        <\/div>\n      <\/div>\n      <div class=\"altzako-img-card\">\n        <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/altzakokaldereroak.fun\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/historia-8.jpeg\"\n             alt=\"Detalle de comparsa de caldereros en Donostia\">\n        <div class=\"altzako-img-caption\">\n          Gaur, elkarteek, auzoek eta haurren konpartsek hartuko dute parte hiriko hainbat tokitan.\n        <\/div>\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n\n  <!-- CAR\u00c1CTER DE LA FIESTA Y PAPEL DE LAS MUJERES -->\n  <section class=\"altzako-section\" id=\"fiesta\">\n    <div class=\"altzako-tag\">Jai bizi eta parte-hartzailea<\/div>\n    <h2 class=\"altzako-title\">Konpartsa urbano, herrikoi eta anitza<\/h2>\n\n    <p class=\"altzako-text translation-block\">Kaldereroen konpartsa jai herrikoi eta ludikoa da. Ez du gidoi zurrun bat jarraitzen eta denborarekin elementu berriak gehitzen joan da: orkestrak, dantza taldeak, haur konpartsak eta kaldereroek data desberdinetan ospatzen dituzten auzo konpartsa berriak.<\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      Festa tradizional asko bezala, jatorrian nagusiki \u201cgizonek eta gizonentzat\u201d antolatuta zegoen. Denborarekin, emakumeek leku zentrala hartu dute konpartsa honetan ere. Gaur egun, kalderero eta kalderero talde gehienetan emakumeek berdintasunean parte hartzen dute: abestu, dantzatu, instrumentuak jo, zartagina eta mailua eraman eta antolakuntza paperak hartzen dituzte.\n    <\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text\">\n      Bilakaera horrek aldaketa handiagoa islatzen du Donostiako gizartean, jaietan eta konpartsetan parte hartzea emakume eta gizonen, pertsona gazte eta nagusien, hiri osoko bizilagunen eta Altza bezalako auzoetako bizilagunen artean partekatutako zerbait bezala ulertzen baita.\n    <\/p>\n  <\/section>\n\n  <!-- LOS CALDEREROS EN ALTZA -->\n  <section class=\"altzako-section\" id=\"altza\">\n    <div class=\"altzako-tag\">Altza<\/div>\n    <h2 class=\"altzako-title\">Kaldereroak Altzan: tradizio bat berreskuratzea<\/h2>\n\n    <p class=\"altzako-text translation-block\">Badakigu Altzan kaldereroen konpartsa egon zela duela urte batzuk, baina oraingoz ez daukagu xehetasun guztiak berreraikitzeko behar beste dokumentazio eta argazki. Argi duguna da tradizio hori existitu egin zela, galdu egin zela denbora batez, eta gaur egun berriz ere zentzua duela tradizio hori berreskuratzeak.<\/p>\n\n    <p class=\"altzako-text translation-block\">Altzako Kaldereroak elkartearen helburua Donostiako kaldereroen historia orokorra auzoaren memoria espezifikoarekin lotzea da. Datu, testigantza eta irudi berriak bildu ahala, atal hau zabaltzen joango gara, Altzako kaldereroen historia ere islatuta gera dadin.<\/p>\n\n    <p class=\"altzako-note\">\n      Altzako kalderero zaharrei buruzko informazio gehiago daukagunean, erantsiko dugu. <a href=\"\/eu\/recuerdos\/\" style=\"color:#3fd0ff; text-decoration:underline;\">Oroitzapenak<\/a>.\n    <\/p>\n  <\/section>\n\n<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8bb3203 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"8bb3203\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e2bb0f3 elementor-widget elementor-widget-google_maps\" data-id=\"e2bb0f3\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"google_maps.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-custom-embed\">\n\t\t\t<iframe loading=\"lazy\"\n\t\t\t\t\tsrc=\"https:\/\/maps.google.com\/maps?q=Plaza%20San%20Marcial.%2020017%20Donostia&#038;t=m&#038;z=10&#038;output=embed&#038;iwloc=near\"\n\t\t\t\t\ttitle=\"Plaza San Marcial. 20017 Donostia\"\n\t\t\t\t\taria-label=\"Plaza San Marcial. 20017 Donostia\"\n\t\t\t><\/iframe>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qui\u00e9nes somos El regreso de los kaldereros a Altza Somos simplemente Altzako Kaldereroak, impulsada por Otxoaren Ulua Danborrada Elkartea y un grupo de personas y asociaciones del barrio que comparten la misma idea: que los kaldereros vuelvan a llenar de vida las calles de Alza. Junto con distintos colectivos del entorno, trabajamos para recuperar la [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-45","page","type-page","status-publish","hentry"],"_hostinger_reach_plugin_has_subscription_block":false,"_hostinger_reach_plugin_is_elementor":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/45","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/45\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105,"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/45\/revisions\/105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/altzakokaldereroak.fun\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}